Czym jest dowód prima facie?

primafacie

Obowiązkiem powoda, który występuje z pozwem, jest dokładne określenie swojego żądania, podanie okoliczności faktycznych, które uzasadniałyby żądanie i przytoczenie dowodów na ich poparcie. Obowiązkiem pozwanego jest z kolei wdanie się w spór i wypowiadanie się co do faktów, jakie zostały zawarte przez powoda w pozwie, a także przedstawianie własnych dowodów uzasadniających podniesione przez siebie zarzuty. Sąd, przeprowadzając postępowanie dowodowe, dokonuje weryfikacji wszystkich podniesionych w sprawie dowodów. 

Przedmiot dowodu

Przedmiotem dowodu są dla sądu wyłącznie fakty, które mają istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia danej sprawy, tak dotyczące roszczenia procesowego, jak i cechujące się znaczeniem prawnym. Udowodnieniu nie podlegają fakty, które zostały w sposób niebudzący wątpliwości przyznane przez stronę przeciwną, fakty powszechnie znane, ani fakty znane sądowi urzędowo. Dowodzenia nie wymagają również fakty, które sąd jest w stanie ustalić w drodze domniemania faktycznego, na co wskazuje art. 231 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. Kodeks postępowania cywilnego, który mówi, że „Sąd może uznać za ustalone fakty mające istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy, jeżeli wniosek taki można wyprowadzić z innych ustalonych faktów (domniemanie faktyczne)”.W przypadku domniemań faktycznych decyzja co do wysnucia wniosków leży po stronie sądu i opiera się ona o zasady logiki, dojrzałość prawną oraz doświadczenie życiowe. Dowodem zbliżonym do domniemania faktycznego jest również dowód prima facie

Dowód prima facie

Dowód prima faciema szerokie zastosowanie w sprawach, gdzie udowodnienie zaistniałych okoliczności faktycznych jest bardzo trudne. Dotyczy on okoliczności, które wskazują na istnienie określonego związku przyczynowo-skutkowego między jakimiś zdarzeniami. Podstawą ustalenia istnienia związku między określonymi zdarzeniami jest wysnute na podstawie doświadczenia życiowego i wiedzy przekonanie, że taki związek występuje w standardowym przebiegu zdarzeń po sobie następujących.

Dowód prima facieze względu na swoją specyficzną konstrukcję jest często stosowany w procesach medycznych. Możliwość jego zastosowania nie oznacza rzecz jasna odstąpienia od konieczności udowodnienia przesłanek zaistnienia odpowiedzialności. Wskazał na to zresztą Sąd Najwyższy w uzasadnieniu wyroku z dnia 5 lutego 2014 r. (sygn. akt V CSK 140/2013): „(…) nie ma żadnych podstaw do twierdzenia, iż w tzw. sprawach medycznych, na stronie powodowej nie ciąży obowiązek wykazania wszystkich przesłanek odpowiedzialności odszkodowawczej pozwanego, w tym związku przyczynowego. Biorąc jednak pod uwagę, że w tego rodzaju procesach wykazywanie przez powoda wszystkich etapów związku przyczynowego pomiędzy zdarzeniem wskazywanym jako sprawcze a szkodą może być nader utrudnione, a nawet niemożliwe, orzecznictwo dopuściło tzw. dowód prima facie oparty na konstrukcji domniemań faktycznych (art. 231 k.p.c.), co wymaga wykazania wysokiego prawdopodobieństwa istnienia pierwszego i kolejnych zdarzeń sprawczych, pozwalających traktować je jako oczywiste. Związek przyczynowy między zachowaniem pozwanego a szkodą, w postaci pogorszenia stanu zdrowia pacjenta nie musi być zatem ustalony w sposób pewny, wystarczy wysoki stopień prawdopodobieństwa istnienia takiego związku, a w przypadku wielości możliwych przyczyn – przeważające prawdopodobieństwo związku przyczynowego szkody z jedną z tych przyczyn”.

Tak więc na podstawie dowodu prima faciemożliwa jest do ustalenia wina lekarza (o ile w procesie brak jest dowodu, który wykluczałby jego winę) oraz rozstrzygnięcie przez sąd zagadnienia istnienia związku przyczynowo-skutkowego.