Kwestionowanie opinii biegłego w postępowaniu karnym

Themis statue on open book and gavel next to it
Themis statue on open book and gavel next to it

W postępowaniu karnym dowód z opinii biegłego przeprowadzany jest w sytuacji, gdy istnieją okoliczności, których stwierdzenie wymaga wiadomości specjalnych, które posiada jedynie biegły. Dowód z opinii biegłego jest dowodem niezwykle istotnym, jednak nie stanowi on dowodu ważniejszego aniżeli inne wykazane w procesie. Warto pamiętać, że sąd nie jest zobowiązany, by automatycznie traktować ten dowód jako niezaprzeczalny. Wręcz przeciwnie, również dowód z opinii biegłego powinien być poddany swobodnej ocenie dowodów przez sąd.

Powoływanie biegłych w postępowaniu karnym

Powołanie biegłego w postępowaniu karnym jest możliwe na podstawie art. 193 kpk: „§ 1. Jeżeli stwierdzenie okoliczności mających istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy wymaga wiadomości specjalnych, zasięga się opinii biegłego albo biegłych. § 2. W celu wydania opinii można też zwrócić się do instytucji naukowej lub specjalistycznej. § 3. W wypadku powołania biegłych z zakresu różnych specjalności, o tym, czy mają oni przeprowadzić badania wspólnie i wydać jedną wspólną opinię, czy opinie odrębne, rozstrzyga organ procesowy powołujący biegłych”. Opinia może być wyrażona ustnie lub w sposób pisemny.

Opinia biegłego w postępowaniu karnym a jej zakwestionowanie

Niezaprzeczalnie dowód z opinii biegłego jest w praktyce dowodem, który silnie wpływa na rozstrzygnięcie sądu. Jednak nie zawsze opinia biegłego w postępowaniu karnym musi przesądzać w kwestii odpowiedzialności karnej oskarżonego. Jak wskazuje art. 201 kpk „Jeżeli opinia jest niepełna lub niejasna albo gdy zachodzi sprzeczność w samej opinii lub między różnymi opiniami w tej samej sprawie, można wezwać ponownie tych samych biegłych lub powołać innych”. W celu podjęcia polemiki z opinią biegłego należy ją przede wszystkim wnikliwie przeanalizować oraz sprawdzić czy jest wewnętrznie spójna i logicznie skonstruowana, warto także poddać ją kontroli merytorycznej. Opinia biegłego może być uznana za niejasną, jeżeli jej konstrukcja nie pozwala na zrozumienie przedstawionych w jej treści poglądów i ocen oraz sposobu dochodzenia do nich, a także, jeśli argumenty w niej przedstawione są nielogiczne, a twierdzenia – sprzeczne. Opinia może być uznana również za niepełną – jeśli nie udziela odpowiedzi na pytania, jakie zostały postawione biegłemu lub nie wyczerpuje zakresu przedmiotowego czy nie uwzględnia wszystkich okoliczności niezbędnych do rozstrzygnięcia danej kwestii. Również sprzeczność, jaka może zaistnieć między opiniami biegłych, jest przesłanką do ponownego wezwania tych samych albo nowych biegłych w sytuacji, kiedy sąd nie może zająć konkretnego stanowiska w kwestiach, które są przedmiotem spornym opinii, a które mają istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia danej sprawy karnej. Warto jednak pamiętać, że dla skutecznego zakwestionowania opinii biegłego niezbędne jest wskazanie powodów, które uzasadniają fakt, iż opinia jest niejasna lub niepełna. Zwyczajne niezadowolenie z treści opinii absolutnie nie jest wystarczające do powołania nowego biegłego na gruncie art. 201 kpk.