Próba samobójcza w polskim kodeksie karnym

sambojstwo

Samobójstwo jest jednym z problemów społecznych, wobec których państwo jest właściwie bezradne. W opracowaniach naukowych i na konferencjach podkreśla się, że w naszym kraju brak odpowiednich organów, które miałyby zadbać o skuteczne programy prewencyjne – tak w teorii, jak i w praktyce. Warto jednak zauważyć, że w Polsce liczba samobójstw konsekwentnie spada z roku na rok – mimo że nadal jesteśmy w światowej czołówce. W 2016 roku życie odebrało sobie 5405 osób, w 2017 roku – 5276, a w 2018 roku – 5182. Przyczyny samobójstw mogą być naprawdę różne – śmierć bliskiej osoby, depresja, problemy natury ekonomicznej, zawód miłosny, choroba psychiczna czy nieuleczalna choroba. Próba samobójcza może stać się również konsekwencją czynu zabronionego popełnionego przez innego człowieka, który nakłonił drugą osobę do popełnienia samobójstwa czy ułatwił mu jego dokonanie. Jak próba samobójcza wygląda na gruncie polskiego kodeksu karnego?

Brak penalizacji próby samobójczej

Aktualnie w polskim systemie prawnym odstąpiono od penalizacji czynu samobójczego. Nie jest on przestępstwem, a osoba, która się go dopuszcza, nie podlega żadnej karze. Warto jednak wspomnieć, że polskie prawodawstwo przechodziło w tym zakresie przez różne etapy. W średniowieczu próba samobójcza podlegała penalizacji. W obecnym porządku prawnym samobójca podlega wyłącznie przepisom prawnym dotyczącym stwierdzenia zgonu i wystawienia karty zgonu oraz podjęcia decyzji w kwestii wykonania lub zaniechania sekcji zwłok. 

Namowa lub pomoc do samobójstwa

O ile podjęcie próby samobójczej nie jest karalne, o tyle nakłanianie innej osoby do popełnienia samobójstwa lub udzielanie jej pomocy w tym zakresie – jest. Samobójstwo ani próba samobójcza nie stanowią przestępstwa, tak więc nakłanianie drugiej osoby do targnięcia się na własne życie czy też ułatwienie jej tego zadania nie stanowi czynu zabronionego na gruncie art. 18 kk. Konsekwencją tego faktu stała się konieczność stworzenia delictum sui generis. Zgodnie z art. 151 kk „Kto namową lub przez udzielenie pomocy doprowadza człowieka do targnięcia się na własne życie, podlega karze pozbawienia wolności od 3 miesięcy do lat 5”.W tym miejscu warto wskazać również na art. 207 kk, który mówi że „Kto znęca się fizycznie lub psychicznie nad osobą najbliższą […], jeżeli następstwem czynu jest targnięcie się pokrzywdzonego na własne życie, sprawa podlega karze pozbawienia wolności od lat 2 do 12”.Warunkiem odpowiedzialności prawnokarnej osoby nakłaniającej do popełnienia samobójstwa lub ułatwiającej drugiej osobie to zadanie, jest stwierdzenie związku przyczynowo-skutkowego między działaniem sprawcy a popełnieniem samobójstwa przez drugą osobę.