Przywilej terapeutyczny, czyli jak daleko sięga prawo do informacji medycznej?

infomracja-medyczna

Polskie prawo bardzo mocno akcentuje prawo do informacji medycznej przysługujące pacjentowi (lub innej osobie, która będzie odpowiedzialna za podejmowanie decyzji co do jego dalszego leczenia, np. przedstawicielowi ustawowemu). Dzięki rzetelnym informacjom przekazanym przez lekarza pacjent może podjąć decyzję co do swojego dalszego leczenia – wyrazić zgodę na planowany zabieg lub sprzeciw wobec niego. Tylko i wyłącznie po spełnieniu obowiązku informacyjnego zgoda pacjenta będzie skuteczna prawnie. Jednak prawo do informacji przysługuje nie tylko choremu, ale również osobom trzecim – pozwala zaspokoić potrzeby rodzinno-społeczne dzięki uzyskaniu wiarygodnych informacji na temat stanu zdrowia bliskiej osoby. Na gruncie polskiego prawodawstwa istnieje jednak wyraźna różnica między prawem do informacji, które przysługuje pacjentowi, a prawem do informacji, które przysługuje osobom najbliższym. W sytuacji pierwszej nieudzielenie rzetelnej informacji medycznej przed podmiot, który jest do tego zobowiązany, skutkuje bezprawnością wykonania danego zabiegu i pogwałceniem praw pacjenta do samostanowienia. W sytuacji drugiej pracownik medyczny, który nie przekazał informacji o stanie zdrowia chorego jego bliskim, nie poniesie żadnej odpowiedzialności. Jednak ustawa dopuszcza wyjątkowo możliwość zaniechania przekazania wiadomości pacjentowi o stanie jego zdrowia lub jej ograniczenie. Przypadek ten opiera się na konstrukcji tzw. przywileju terapeutycznego. 

Regulacje prawne dotyczące przywileju terapeutycznego 

Oczywiście pacjent ma prawo do informacji, ma również prawo do zrzeczenia się prawa do informacji. Jednak zdarzają się sytuacje, w których to lekarz nie chciałby udzielać pacjentowi pełnej informacji co do jego stanu zdrowia i ewentualnych rokowań. Taka sytuacja zachodzi w przypadku, kiedy lekarz podejrzewa, że przekazanie pełnej informacji na temat stanu zdrowia i rokowań przysporzy choremu dodatkowych cierpień lub mocno wpłynie na jego stan psychiczny. Przesłanki, które umożliwiają zastosowanie przywileju terapeutycznego, to przede wszystkim:

  1. wystąpienie sytuacji wyjątkowej;
  2. bardzo niepomyślne rokowania dla pacjenta;
  3. dobro pacjenta przemawiające za ograniczeniem przekazania pełnej informacji medycznej. 

W takim przypadku lekarz ma prawo odstąpić od udzielenia pełnej informacji medycznej na podstawie art. 31 pkt 4 ustawy z dnia 5 grudnia 1996 r. o zawodach lekarza i lekarza dentysty, który jasno mówi, że „W sytuacjach wyjątkowych, jeżeli rokowanie jest niepomyślne dla pacjenta, lekarz może ograniczyć informację o stanie zdrowia i o rokowaniu, jeżeli według oceny lekarza przemawia za tym dobro pacjenta. W takich przypadkach lekarz informuje przedstawiciela ustawowego pacjenta lub osobę upoważnioną przez pacjenta. Na żądanie pacjenta lekarz ma jednak obowiązek udzielić mu żądanej informacji”.