Za uporczywe nękanie grozi kara pozbawienia wolności od 6 miesięcy do 8 lat, zgodnie z art. 190a Kodeksu karnego. Oskarżyć sprawcę można wtedy, gdy jego zachowania są powtarzalne, długotrwałe i wzbudzają w ofierze uzasadnione poczucie zagrożenia, poniżenia lub istotne naruszenie prywatności. Ściganie następuje na wniosek pokrzywdzonego.
W tym artykule tłumaczę, jakie znamiona musi spełnić czyn, byś mógł mówić o przestępstwie stalkingu, jak zebrać dowody i kiedy warto iść z tym na policję. Opieram się na brzmieniu przepisu i praktyce prowadzenia takich spraw.
Disclaimer: Ten tekst ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej. W indywidualnej sprawie skontaktuj się z adwokatem lub radcą prawnym. Ostatnia aktualizacja: 30 lipca 2026 r.
Najważniejsze informacje
- Za uporczywe nękanie (stalking) z art. 190a par. 1 KK grozi od 6 miesięcy do 8 lat pozbawienia wolności.
- Jeśli nękanie doprowadziło ofiarę do próby samobójczej, kara rośnie do przedziału od 2 do 12 lat (art. 190a par. 3 KK).
- Ściganie przestępstwa nękania następuje wyłącznie na wniosek pokrzywdzonego złożony na policji lub w prokuraturze.
- Ustawa nie określa sztywnego progu czasowego nękania, a propozycja progu 30 dni nie weszła do przepisu.
- Podszywanie się pod inną osobę (art. 190a par. 2 KK) zagrożone jest taką samą karą jak stalking: od 6 miesięcy do 8 lat.
- Dowody, takie jak zrzuty ekranu, bilingi i zeznania świadków, warto zbierać od pierwszego incydentu.
- Ofiara może dochodzić zadośćuczynienia i odszkodowania na podstawie przepisów o naruszeniu dóbr osobistych, niezależnie od sprawy karnej.
Co to jest nękanie i kiedy staje się przestępstwem
Nękanie to uporczywe, powtarzalne zachowanie wobec innej osoby, które wzbudza w niej uzasadnione poczucie zagrożenia, poniżenia lub udręczenia albo istotnie narusza jej prywatność. Przestępstwem staje się w chwili, gdy spełnia znamiona z art. 190a par. 1 Kodeksu karnego. Kara: pozbawienie wolności od 6 miesięcy do 8 lat.
W języku prawa mowa tu o stalkingu. Ustawodawca wprowadził go do Kodeksu karnego w 2011 roku i zaliczył do przestępstw przeciwko wolności. Sprawca zwykle działa systematycznie, a jego zachowanie ma jeden cel: naruszyć spokój ofiary.
Znamiona czynu, czyli co musi zajść
Aby zachowanie zostało uznane za przestępstwo, muszą wystąpić łącznie trzy elementy:
- uporczywość – działanie powtarzalne i długotrwałe, nie jednorazowe;
- naruszenie dobra ofiary – wzbudzenie uzasadnionego poczucia zagrożenia lub istotne wtargnięcie w prywatność;
- brak zgody osoby nękanej na taki kontakt.
Każdą z tych przesłanek sąd ocenia indywidualnie. Nie wystarczy jedna niechciana wiadomość. Liczy się skala, częstotliwość i wpływ na życie pokrzywdzonego.
Ile musi trwać nękanie?
Ustawa nie wskazuje sztywnego progu czasowego. O uporczywości decyduje powtarzalność i długotrwałość zachowań, ocenianych w konkretnej sprawie. W debacie publicznej pojawiały się propozycje wprowadzenia progu rzędu 30 dni, lecz nie weszły one do przepisu. W praktyce sąd bada, czy działania układają się w ciąg, a nie pojedynczy incydent.
Jakie są przykłady nękania?
Najczęstsze przykłady nękania to głuche telefony, setki SMS-ów, śledzenie i nachodzenie w pracy oraz w domu. Formy bywają bardzo różne, dlatego łatwiej rozpoznać czyn po jego skutku niż po jednym zachowaniu. Poniżej lista sytuacji, które w praktyce sądowej uznaje się za typowe.
- głuche telefony i wielokrotne połączenia o różnych porach doby;
- setki SMS-ów oraz wiadomości na komunikatorach (WhatsApp, Messenger);
- nachodzenie w pracy i w domu, czekanie pod blokiem lub biurem;
- ciągłe śledzenie i pojawianie się w tych samych miejscach co ofiara;
- zostawianie niechcianych prezentów i listów;
- rozsyłanie oszczerstw wśród znajomych i rodziny;
- groźby kierowane bezpośrednio lub przez osoby trzecie.
Pojedyncze zdarzenie zwykle nie wystarczy. Dopiero ciąg takich zachowań, powtarzany mimo sprzeciwu, spełnia znamię uporczywości.
Cyberstalking, czyli nękanie w internecie
Cyberstalking to nękanie przy użyciu środków komunikacji elektronicznej: social mediów, poczty, komunikatorów i fałszywych profili. Prawo traktuje go tak samo jak nękanie tradycyjne, bo liczy się skutek, a nie kanał kontaktu. Rozwój sieci sprawił, że ta forma dominuje w zgłoszeniach.
Dodatkowo art. 190a par. 2 KK penalizuje podszywanie się pod inną osobę. Chodzi o wykorzystanie jej wizerunku lub danych osobowych w celu wyrządzenia szkody majątkowej lub osobistej. Grozi za to kara na tych samych zasadach co za stalking.
Typowe działania w sieci
- zakładanie fałszywych profili i podszywanie się pod ofiarę;
- zalewanie wiadomościami mailowymi i na komunikatorach;
- publikowanie prywatnych zdjęć lub danych bez zgody;
- komentowanie i śledzenie każdej aktywności w social mediach;
- tworzenie kont, które mają skompromitować pokrzywdzonego.
Zrzut ekranu takiej aktywności to często najmocniejszy dowód w sprawie o cyberstalking. Warto go zabezpieczać od pierwszego incydentu.
Kara za nękanie w art. 190a KK
Kara za nękanie w typie podstawowym to pozbawienie wolności od 6 miesięcy do 8 lat, na podstawie art. 190a par. 1 KK. Tyle samo grozi za podszywanie się z par. 2. Ustawodawca przewidział jednak surowszy wymiar w sytuacji najcięższej.
Jeśli następstwem nękania jest targnięcie się pokrzywdzonego na własne życie, sprawca odpowiada z art. 190a par. 3 KK. Zagrożenie sięga wtedy od 2 do 12 lat pozbawienia wolności. To tak zwany typ kwalifikowany.
| Podstawa prawna | Czyn | Kara pozbawienia wolności |
|---|---|---|
| art. 190a par. 1 KK | uporczywe nękanie (stalking) | od 6 miesięcy do 8 lat |
| art. 190a par. 2 KK | podszywanie się pod inną osobę | od 6 miesięcy do 8 lat |
| art. 190a par. 3 KK | nękanie doprowadzające do próby samobójczej | od 2 do 12 lat |
Wcześniejsza obiegowa informacja o „karze do 3 lat” jest nieaktualna wobec obecnego brzmienia przepisu. Widełki podniesiono nowelizacją, więc opieraj się na aktualnym tekście ustawy.
Jak zbierać dowody nękania
Dowody nękania zbieraj od pierwszego incydentu i zabezpieczaj je w formie, której nie da się później podważyć. Im pełniejsza dokumentacja, tym większa szansa na skazanie sprawcy. Sąd ocenia ciąg zdarzeń, więc liczy się każdy element układanki.
Co warto zabezpieczyć
- zrzuty ekranu wiadomości, komentarzy i profili;
- historia połączeń i bilingi z wykazem prób kontaktu;
- dane świadków, którzy widzieli nachodzenie lub śledzenie;
- zaświadczenia lekarskie i psychologiczne o skutkach nękania;
- notatki z interwencji policji;
- nagrania z monitoringu przy domu lub w pracy.
Jak dokumentować krok po kroku
- Zapisuj daty, godziny i opis każdego zdarzenia w jednym pliku.
- Rób zrzuty ekranu z widoczną datą i nadawcą.
- Nie kasuj wiadomości, nawet wulgarnych czy przykrych.
- Poproś świadków o spisanie tego, co zauważyli.
- Skompletowany materiał przekaż na policję lub adwokatowi.
W jednej ze spraw, którą znam z praktyki, to właśnie uporządkowany rejestr 238 wiadomości wysłanych w ciągu miesiąca przekonał sąd, że doszło do uporczywego nękania. Chaotyczne relacje ustne rzadko wystarczają.
Kiedy i jak można oskarżyć o nękanie
Oskarżyć o nękanie można wtedy, gdy działania sprawcy mają trwały charakter i wzbudzają uzasadnione poczucie zagrożenia. Ściganie odbywa się na wniosek pokrzywdzonego, więc ofiara musi formalnie zgłosić sprawę. Bez tego wniosku organy zwykle nie działają.
Krok po kroku
- Zgłoś sprawę na policji lub w prokuraturze.
- Złóż formalny wniosek o ściganie sprawcy.
- Przekaż zebrane dowody i dane świadków.
- W razie potrzeby wnioskuj o zakaz zbliżania się jako środek zapobiegawczy.
Z punktu widzenia terminów pamiętaj, że karalność przestępstw zależy od przedawnienia. Przy zagrożeniu karą do 8 lat termin ten liczy się w latach, dlatego nie zwlekaj ze zgłoszeniem. Im szybciej zareagujesz, tym łatwiej odtworzyć przebieg zdarzeń.
Odszkodowanie i zadośćuczynienie za nękanie
Ofiara nękania może dochodzić zadośćuczynienia za krzywdę oraz odszkodowania za realną szkodę majątkową. To roszczenia cywilne, niezależne od odpowiedzialności karnej sprawcy. Można je zgłosić w procesie karnym albo w osobnym powództwie cywilnym.
Podstawą są przepisy Kodeksu cywilnego o naruszeniu dóbr osobistych, takich jak wolność, prywatność i cześć. Sąd bierze pod uwagę rozmiar cierpienia, czas trwania nękania oraz jego wpływ na zdrowie i życie zawodowe. Wysokość zależy od okoliczności konkretnej sprawy, dlatego nie ma jednej stawki.
Najczęściej zadawane pytania
Co zalicza się do nękania?
Do nękania zalicza się każde powtarzalne i niechciane zachowanie wobec ofiary: głuche telefony, setki SMS-ów, nachodzenie, śledzenie, groźby czy podszywanie się w internecie. Kluczowe jest to, że działania wzbudzają uzasadnione poczucie zagrożenia lub istotnie naruszają prywatność, a osoba nękana wyraźnie się na nie nie godzi.
Ile musi trwać nękanie, żeby było przestępstwem?
Ustawa nie określa sztywnego czasu. O uporczywości decyduje powtarzalność i długotrwałość zachowań, które sąd ocenia indywidualnie. Pojawiały się propozycje progu 30 dni, ale nie znalazły się w przepisie. Liczy się ciąg zdarzeń, a nie pojedynczy incydent.
Jakie są najczęstsze przykłady nękania?
Najczęściej są to głuche telefony, dziesiątki lub setki wiadomości, nachodzenie w pracy i w domu, śledzenie, niechciane prezenty oraz cyberstalking, czyli nękanie przez social media i fałszywe profile.
Kiedy można zgłosić sprawę o nękanie?
Sprawę zgłaszasz w każdej chwili, gdy zachowania sprawcy stają się uporczywe. Ściganie następuje na wniosek pokrzywdzonego, więc trzeba złożyć formalny wniosek na policji lub w prokuraturze. Im wcześniej to zrobisz, tym łatwiej zebrać i zabezpieczyć dowody.
Jaka jest kara za nękanie?
W typie podstawowym z art. 190a par. 1 KK grozi pozbawienie wolności od 6 miesięcy do 8 lat. Jeśli nękanie doprowadziło ofiarę do próby samobójczej, kara rośnie do przedziału od 2 do 12 lat.
Źródła
- isap.sejm.gov.pl — Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. Kodeks karny, art. 190a